17-modda. Ichki ishlar organlarining huquqlari

Ichki ishlar organlari o'z vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga ega: fuqarolardan qonunchilikka rioya etishni, g'ayriqonuniy xatti-harakatlarni tugatishni talab qilish, bu talablar bajarilmagan taqdirda esa majburlov choralarini qo'llash; o'z xizmat majburiyatlarini amalga oshirish chog'ida fuqarolarning shaxsini tasdiqlaydigan hujjatlarini tekshirish, agar ularda qurol, o'q-dorilar, portlovchi, radioaktiv yoki zaharli moddalar, portlatish qurilmalari, pirotexnika buyumlari, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar, prekursorlar yoxud muomalada bo'lishi taqiqlangan yoki cheklangan boshqa narsalar bor deb hisoblashga asoslar mavjud bo'lganda esa, fuqarolarni shaxsiy ko'rikdan o'tkazishni, ularning ashyolarini, qo'l yukini, bagajini ko'rikdan o'tkazishni amalga oshirish hamda mazkur narsalar, vositalarni va moddalarni olib yurish hamda saqlash uchun qonuniy asoslar mavjud bo'lmagan taqdirda ularni olib qo'yish; agar tergovga qadar va tergov harakatlarini, tezkor-qidiruv va qidiruv tadbirlarini o'tkazish, jinoyat, ma'muriy huquqbuzarlik, hodisa holatlarini hujjatlashtirish yoki jinoyat, ma'muriy huquqbuzarlik izlarini, hodisa holatlarini saqlab qolish uchun zarur bo'lsa, fuqarolardan jinoyat, ma'muriy huquqbuzarlik sodir etilgan joyni, hodisa joyini tark etishni talab qilish; sodir etilayotgan jinoyatlarga chek qo'yish, shuningdek ularni sodir etayotgan shaxslarni ta'qib qilish hamda ushlash uchun, agar buning kechiktirilishi fuqarolarning hayoti va sog'lig'ini, jamiyat va davlat xavfsizligini tahdid ostiga qo'yishi mumkin bo'lsa, tashkilotlar va fuqarolarning hududiga, turar joylariga va boshqa binolariga, yer uchastkalariga, transport vositalariga sutkaning istalgan vaqtida to'sqinliksiz kirish (oshib tushish); fuqarolarning shaxsiy xavfsizligi va jamoat xavfsizligini ta'minlash, jinoyatlarning oldini olish, ularni sodir etgan yoki qidiruvda bo'lgan shaxslarni aniqlash hamda ushlash maqsadida fuqarolarga tegishli bo'lgan turar joylarda va boshqa binolarda, ularga qarashli yer uchastkalarida fuqarolarning roziligi bilan, tashkilotlar joylashgan hududda va binolarda ularning ma'muriyati ruxsati bilan yoki mulkdorning roziligi bilan bo'lish; jinoyat ishlarini tergov qilish va ma'muriy huquqbuzarliklar to'g'risidagi ishlarni ko'rib chiqish, jinoyatlar, boshqa huquqbuzarliklar va hodisalar haqidagi arizalar hamda xabarlarni ko'rib chiqish doirasida davlat organlariga va boshqa tashkilotlarga kirish, zarur hujjatlar va materiallar bilan tanishish, shuningdek davlat organlaridan, boshqa tashkilotlardan hamda fuqarolardan ma'lumotlarni va boshqa zarur hujjatlar hamda materiallarni so'rash va olish; terrorchilikka qarshi operatsiya o'tkazilayotgan zonada jismoniy shaxslarni shaxsiy ko'rikdan o'tkazishni, ulardagi ashyolarni, transport vositalarini hamda olib o'tilayotgan yuklarni ko'rikdan o'tkazishni, shu jumladan nazorat qilishning texnik va boshqa vositalarini qo'llagan holda ko'rikdan o'tkazishni amalga oshirish; ichki ishlar organlari yurituvidagi ishlar va materiallar bo'yicha fuqarolarni, mansabdor shaxslarni ichki ishlar organlariga chaqirtirish, ulardan zarur tushuntirishlar, ma'lumotlar, hujjatlar, ma'lumotnomalarni va ularning ko'chirma nusxalarini olish; fuqarolarni ularning roziligi bilan hamkorlikka jalb etish, jamoat tartibini saqlash va jamoat xavfsizligini ta'minlashda ichki ishlar organlariga yordam bergan hamda alohida xizmat ko'rsatgan fuqarolarni taqdirlash; tashkilotlar va fuqarolardan ichki ishlar organlarining faoliyatini amalga oshirish uchun zarur bo'lgan axborotni bepul olish, bundan qonunchilikda boshqacha tartib belgilangan hollar mustasno; huquqbuzarliklarni, shuningdek ularning sabablarini va sodir etilishiga imkon bergan shart-sharoitlarni bartaraf etish to'g'risida davlat organlariga, boshqa tashkilotlarga yoki mansabdor shaxslarga bajarilishi shart bo'lgan taqdimnomalar kiritish; jinoyatlarning va boshqa huquqbuzarliklarning oldini olish hamda ularni fosh etish maqsadida zarur ma'lumotlar bazalariga ega bo'lgan axborot tizimlarini texnik va maxsus vositalardan foydalangan holda yaratish; jinoyatlarni sodir etishda gumon qilinayotgan shaxslarni, shuningdek o'ziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi tanlangan shaxslarni qonunchilikda belgilangan tartibda ushlash, ichki ishlar organlariga olib borish va qamoqda saqlash; jinoyatlar sodir etganlikda gumon qilinayotgan harbiy xizmatchilarni ular harbiy patrulga, harbiy komendantga, harbiy qismlar komandirlariga topshirilguniga qadar ushlab turish; ma'muriy huquqbuzarliklar sodir etgan shaxslarni qonunchilikda belgilangan tartibda ushlash va ichki ishlar organlariga olib borish; qamoqda saqlanayotgan, ma'muriy qamoqqa olingan shaxslarni, shaxsini aniqlash imkoni bo'lmagan taqdirda boshqa ushlab turilgan shaxslarni, shuningdek qonunga muvofiq o'zga shaxslarni ro'yxatga olishni, fotosuratga olishni, ularning ovozini yozib olishni, ularni kino- va videotasvirga tushirishni, barmoq izlarini olishni amalga oshirish; jazoni ijro etish muassasalaridan ozod etilgan, shuningdek ozodlikdan mahrum qilish bilan bog'liq bo'lmagan jazolarga hukm qilingan yoxud shartli hukm qilingan shaxslarni nazorat qilish bo'yicha choralar ko'rish; o'ziga nisbatan tayinlangan tibbiy va tarbiyaviy yo'sindagi majburlov choralarini o'tashdan bo'yin tovlayotgan shaxslarni ushlash va maxsus muassasalarga olib borish; aniq yashash joyiga ega bo'lmagan shaxslarni reabilitatsiya markazlariga olib borish, shuningdek ularni shaxsi aniqlanguniga qadar sudlarning ajrimlari asosida o'ttiz sutkadan ko'p bo'lmagan muddatga saqlab turish; davlat organlari va boshqa tashkilotlar tomonidan ta'sis etilgan ommaviy axborot vositalarining imkoniyatlaridan jinoyatlar holatlarini, ularni sodir etgan shaxslarni aniqlash, tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlardan, surishtiruv, tergov organlaridan, suddan yashirinib yurgan, jinoiy jazoni va ma'muriy jazoni o'tashdan bo'yin tovlayotgan shaxslarni, shuningdek bedarak yo'qolgan shaxslarni qidirish uchun bepul foydalanish; yo'l harakati xavfsizligi to'g'risidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish; avtomototransport vositalarini boshqarish huquqi uchun imtihonlar qabul qilish hamda guvohnomalar berish, haydovchilarni tayyorlash va qayta tayyorlash bo'yicha faoliyatni amalga oshirayotgan ta'lim muassasalari ustidan nazorat olib borish; avtomototransport vositalarining hamda ularning tirkamalarining majburiy davlat texnik ko'rigini va ro'yxatdan o'tkazilishini tashkil etish hamda o'tkazish, yo'l harakatini tartibga solish; yo'l harakati xavfsizligi standartlari, qoidalari va normalarini ishlab chiqish; avtomototransport vositalaridan foydalanishda atmosfera havosi ifloslanishi ustidan davlat ekologik nazoratini amalga oshirish; zarur bo'lgan hollarda, transport vositalarini to'xtatish hamda uni boshqarish va undan foydalanish huquqini beruvchi hujjatlarni, transport vositasiga, shuningdek tashilayotgan yuklarga oid hujjatlarni tekshirish, haydovchi yoki yukni kuzatib borayotgan shaxs bilan birgalikda transport vositasini va yuklarni tashqi ko'zdan kechirish; qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda va tartibda transport vositalarini va shaxslarni ushlashni, ko'rikdan o'tkazishni amalga oshirish, shaxslarni transport vositasini boshqarishdan chetlashtirish, transport vositasini boshqarish huquqini beruvchi hujjatlarni olib qo'yish, shuningdek transport vositalarini saqlab turiladigan joyga qo'yish uchun olib borish; maxsus avtomobillarni, chet el delegatsiyalarini, avtomobil kolonnalarini, qimmatbaho, yirik gabaritli va xavfli yuklarni kuzatib borishni amalga oshirish; yo'llar va temir yo'llarni kesib o'tish joylarining saqlanishi, ularning yo'l harakatini tartibga solish vositalari bilan jihozlanishi ustidan nazoratni amalga oshirish; belgilangan pasport tizimi qoidalariga O'zbekiston Respublikasi fuqarolari va mansabdor shaxslar tomonidan rioya etilishi, shuningdek O'zbekiston Respublikasida bo'lish va O'zbekiston Respublikasi hududi orqali tranzit tarzda o'tish qoidalariga chet el fuqarolari hamda fuqaroligi bo'lmagan shaxslar tomonidan rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish; pasport rejimi qoidalariga, shuningdek bajarilishi ustidan nazorat qilish ichki ishlar organlari zimmasiga yuklatilgan boshqa qoidalarga rioya etilishini nazorat qilish amalga oshirilayotganda fuqarolarning turar joylariga va boshqa binolariga ularning roziligi bilan soat 6-00 dan soat 22-00 gacha kirish; jinoyatlar yoki ma'muriy huquqbuzarliklar sodir etganlikda gumon qilinayotgan shaxslarni ularning organizmida alkogol, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar yoki aql-iroda faoliyatiga ta'sir ko'rsatuvchi boshqa moddalar mavjudligini aniqlash uchun tekshirishni amalga oshirish; jamoat joylarida alkogolli ichimlikdan, giyohvandlik yoki toksik modda ta'sirida mastlik holatida bo'lgan va mustaqil ravishda harakatlanish yoki adashmay yo'l topish qobiliyatini yo'qotgan fuqarolarni O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligining reabilitatsiya va tibbiy yordam ko'rsatish punktlariga olib borish; fuqaroviy va xizmat quroli, uning o'q-dorilari, sanoat uchun mo'ljallangan portlovchi materiallar, pirotexnika buyumlari, giyohvandlik vositalari, ularning analoglari, psixotrop moddalar va prekursorlar, alyuminiy kukunlari va qurumlari muomalada bo'ladigan sohada faoliyatni amalga oshirayotgan ob'yektlarning ma'muriy, ishlab chiqarish, omborxona va yordamchi binolariga mazkur sohada qonunchilikka rioya etilishini nazorat qilish yuzasidan ichki ishlar organlarining zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarish uchun xizmat guvohnomasini hamda belgilangan tartibda beriladigan maxsus ruxsatnomani ko'rsatgan holda to'sqinliksiz kirish; litsenziya va ruxsat etish talablari hamda shartlari buzilganligi fuqaroviy va xizmat qurolining, uning o'q-dorilari, sanoat uchun mo'ljallangan portlovchi materiallarning, giyohvandlik vositalarining, ularning analoglarining, psixotrop moddalar va prekursorlarning, alyuminiy kukunlari va qurumlarining yo'qolishi yoki talon-toroj qilinishi xavfini yuzaga keltirgan hollarda, ularni olib qo'yishni amalga oshirish, sanoat uchun mo'ljallangan portlovchi materiallarni, pirotexnika buyumlarini, giyohvandlik vositalarini, ularning analoglarini, psixotrop moddalarni, prekursorlarni, alyuminiy kukunlari hamda qurumlarini tegishli ixtisoslashtirilgan tashkilotlarga, fuqaroviy va xizmat qurolini hamda uning o'q-dorilarini esa ichki ishlar organlariga zudlik bilan olib borishni hamda saqlash uchun joylashtirishni talab qilish; tashkilotlarda hamda fuqarolarda litsenziyalarsiz va ruxsatnomalarsiz turgan fuqaroviy va xizmat qurolini, uning o'q-dorilarini, portlovchi materiallarni, giyohvandlik vositalarini, ularning analoglarini, psixotrop moddalar va prekursorlarni, alyuminiy kukunlari va qurumlarini belgilangan tartibda olib qo'yishni, tashishni hamda saqlash uchun joylashtirishni amalga oshirish, ularni yo'q qilish choralarini ko'rish; qo'riqlanishi lozim bo'lgan davlat ob'yektlarini, o'ta muhim va toifalangan ob'yektlarni hamda boshqa ob'yektlarni, shuningdek jismoniy va yuridik shaxslarning mol-mulkini, savdo, xizmat ko'rsatish, ko'ngilochar ob'yektlarni hamda qurilish ob'yektlarini ular bilan tuzilgan shartnomalar asosida qo'riqlash; idoraviy harbiylashtirilgan qo'riqlash bo'linmalarida hamda idoraviy qorovullik bo'linmalarida nazorat tekshiruvlarini o'tkazish, tegishli tashkilotlarda ob'yektning ichki rejimga va ruxsatnoma bilan kirish rejimiga rioya etilishiga doir ishlarni nazorat qilish hamda muvofiqlashtirish, bundan davlat organlari va boshqa tashkilotlarning O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan ob'yektlari mustasno; litsenziyalashni va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlarni berishni amalga oshirish, qonunchilikka muvofiq litsenziya talablari hamda shartlariga rioya etilishiga doir tekshiruvlar o'tkazish; O'zbekiston Respublikasining Davlat bayrog'i va Davlat gerbi to'g'risidagi qonunchilikning davlat organlari hamda boshqa tashkilotlar tomonidan ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshirish; normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qilish, qonunchilikni ichki ishlar organlarining vakolatlariga kiradigan masalalar bo'yicha takomillashtirishga doir takliflarni ishlab chiqish; jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirishga doir ishlarda ishtirok etish. Ichki ishlar organlari qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo'lishi mumkin.